🚑 BỆNH VIỆN ĐA KHOA SƠN TÂY TỔ CHỨC ĐÀO TẠO CẬP NHẬT CHUYÊN ĐỀ “CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ CẤP CỨU PHẢN VỆ”

Tin tức

Sốc phản vệ giống như một cơn lốc. Nó có thể quật ngã một cơ thể đang khỏe mạnh chỉ vài giây sau khi tiếp xúc với dị nguyên. Trong cuộc đua giành giật sự sống ấy, nhân viên y tế chính là những người chạy đua với tử thần.

Để mỗi y bác sĩ, điều dưỡng luôn giữ được “cái đầu lạnh và bàn tay nhanh” trước lằn ranh sinh tử này, chiều ngày 03/06/2026, Hội trường Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây đã chật kín chỗ với gần 100 học viên. Buổi đào tạo chuyên sâu về “Chẩn đoán và xử trí xấp cứu Phản vệ” (theo Thông tư 51/2017/TT-BYT) đã diễn ra trong bầu không khí thực chiến và nghiêm túc.

Chương trình đào tạo liên tục lần này do BSCKI. Nguyễn Chí Hanh – Phó trưởng khoa Cấp cứu trực tiếp đứng lớp và chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng. Sự xuất hiện và chỉ đạo sát sao của Giám đốc bệnh viện cùng đông đủ các anh chị em y bác sĩ từ các khoa phòng.

Mở đầu buổi đào tạo, Giám đốc bệnh viện đã thẳng thắn chia sẻ một thông điệp mà có lẽ mọi người làm nghề y đều phải khắc cốt ghi tâm:

“Khi phản vệ xảy ra, chúng ta không có thời gian để lật sách hay đứng phân vân. Việc nắm vững phác đồ và xử trí quyết đoán lúc này không chỉ là câu chuyện năng lực chuyên môn, mà đó là trách nhiệm đạo đức, là lương tâm của người thầy thuốc để giữ lại mạng sống cho người bệnh ngay từ những giây đầu tiên”.

Chính vì tính chất “tối khẩn cấp” đó, việc bệnh viện chủ động mời và chuẩn hóa kiến thức cho các trạm y tế tuyến xã, phường là bước đi thiết thực để xây dựng một mạng lưới cấp cứu an toàn, bảo vệ người bệnh từ xa, ngay tại cơ sở.

Là người trực tiếp đối mặt với các ca bệnh nguy kịch tại trận địa Cấp cứu, BSCKI. Nguyễn Chí Hanh đã mang đến những góc nhìn thực tế và bài học xương máu. Bác sĩ Hanh nhấn mạnh một tư duy then chốt: Phản vệ là một chẩn đoán hoàn toàn bằng lâm sàng, tuyệt đối không nên chờ đợi đủ tiêu chí mới hành động.

Nhận diện qua những “dấu vết” đầu tiên: Đừng đợi đến khi bệnh nhân tụt huyết áp hay ngưng tim mới cuống cuồng xử lý. Hãy quan sát từ những biểu hiện sớm nhất ở da và niêm mạc (chiếm đến 80-90% trường hợp như phát ban, mẩn ngứa), cho đến các dấu hiệu ở hô hấp (khó thở, thở rít), tim mạch hay tiêu hóa (đau bụng, nôn ẩm).

4 mức độ sinh tử cần nhớ nằm lòng:

Độ I (Nhẹ): Mới chỉ khu trú ở da, tổ chức dưới da và niêm mạc.

Độ II (Nặng): Bắt đầu xuất hiện triệu chứng ở từ 2 cơ quan trở lên (ví dụ: vừa nổi mề đay vừa khó thở hoặc nôn mửa).

Độ III (Nguy kịch): Đường thở bị đe dọa, suy hô hấp nặng, rối loạn ý thức hoặc rơi vào sốc tuần hoàn.

Độ IV: Bệnh nhân ngừng hô hấp, ngừng tuần hoàn.

Adrenalin – “Vũ khí tối thượng” và nguyên tắc vàng tiêm bắp

Tại buổi học, bác sĩ Nguyễn Chí Hanh đã cùng các học viên phân tích và “bẻ gãy” những thói quen cũ chưa chuẩn xác trong lâm sàng. Nhắc đến cấp cứu phản vệ, Adrenalin là duy nhất và là ưu tiên số một.

Hành động ngay từ Độ II: Ngay khi xác định phản vệ từ độ II trở lên, mệnh lệnh lâm sàng là phải tiêm bắp Adrenalin ngay lập tức. Với khả năng tác dụng thần tốc chỉ trong 1-5 phút, Adrenalin giúp co mạch, nâng huyết áp và làm giãn cơ trơn phế quản, đảo ngược tình thế nguy kịch.

Corticoid và Kháng Histamin chỉ là “vai phụ”: Bác sĩ Hanh làm rõ một thực tế: hai loại thuốc này chỉ có vai trò hỗ trợ, tuyệt đối không được dùng thay thế Adrenalin trong giai đoạn cấp cứu nguy kịch.

Quy trình thực chiến:

Ngừng tiếp xúc với dị nguyên

Tiêm bắp Adrenalin

Đặt bệnh nhân nằm đầu thấp

Thở oxy

Thiết lập đường truyền tĩnh mạch và truyền dịch nhanh.

Những “bài toán khó” được tháo gỡ tại chỗ

Buổi đào tạo dành phần lớn thời gian để giải quyết các tình huống đặc biệt mà y bác sĩ rất dễ bối rối khi gặp phải:

Bệnh nhân đang dùng thuốc chẹn Beta: Cơ thể họ sẽ đáp ứng rất kém với Adrenalin, lúc này cần nhạy bén cân nhắc phối hợp thêm Glucagon.

Ngộ độc thuốc tê trong phòng mổ: Cần cực kỳ cảnh giác để phân biệt với phản vệ thông thường, phác đồ điều trị bắt buộc phải phối hợp nhũ dịch lipid 20% cùng với Adrenalin.

Theo dõi sau cấp cứu: Cứu sống bệnh nhân ở pha cấp mới là một nửa chặng đường. Bệnh nhân cần được giữ lại theo dõi sát sao ít nhất 24 giờ tại viện để đề phòng nguy cơ phản vệ pha 2 (phản ứng muộn tái phát).

Ban Giám đốc cũng yêu cầu tất cả các khoa, phòng và các trạm y tế phải rà soát, luôn đảm bảo sẵn sàng Hộp thuốc cấp cứu phản vệ bên mình, không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc hay trang thiết bị hỗ trợ hô hấp.

Lời nhắn nhủ từ những người khoác áo blouse

Với các đồng nghiệp y tế: Hãy luôn làm việc với một tinh thần cảnh giác cao độ. Sự quyết đoán, nhanh nhạy khi cầm bơm tiêm Adrenalin của các bạn chính là ranh giới duy nhất giữ người bệnh ở lại với cuộc sống.

Với cộng đồng và người dân: Sức khỏe là của quý vị, hãy chủ động bảo vệ nó. Nếu bản thân hoặc người nhà có tiền sử dị ứng với bất kỳ loại thuốc, thức ăn hay hóa chất nào, hãy chia sẻ ngay với bác sĩ trước khi thăm khám. Đối với những ai có cơ địa dị ứng nghiêm trọng, việc luôn mang theo hộp thuốc cấp cứu dự phòng bên mình là một thói quen sinh tử nên có.