

Rắn là loài bò sát ăn thịt, tuyến nọc độc của chúng đã tiến hóa qua hàng trăm nghìn năm để phục vụ việc săn mồi và tự vệ. Trong điều kiện bình thường, rắn không chủ động tấn công con người mà chỉ cắn khi bị đe dọa, giẫm phải hoặc bị kích động.


Mỗi loài rắn có thành phần và độc tính nọc khác nhau. Mức độ ngộ độc sau khi bị cắn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: loài rắn, lượng nọc được bơm vào, vị trí vết cắn, số lượng vết cắn, thể trạng và tuổi của nạn nhân. Đặc biệt, rắn có thể điều chỉnh lượng nọc tiết ra trong mỗi lần cắn nên mức độ nguy hiểm không giống nhau ở mọi trường hợp.


Rắn là động vật biến nhiệt (máu lạnh), hoạt động phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường. Vào mùa hè, khi thời tiết nóng và là mùa sinh sản, rắn hoạt động mạnh hơn, vì vậy nguy cơ con người bị rắn cắn cũng tăng lên.


Tại Việt Nam, rắn độc thường được chia thành 3 nhóm chính theo tác động của nọc độc lên cơ thể:
– Nhóm gây độc thần kinh: gây sụp mi, nói khó, yếu cơ, liệt hô hấp (như rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang, hổ mang chúa, rắn biển…).
– Nhóm gây độc máu: gây rối loạn đông máu, chảy máu, xuất huyết (như các loài rắn lục).
– Nhóm gây độc cơ: gây tiêu cơ vân, tổn thương cơ, suy thận (một số loài rắn biển).
Các bước sơ cứu đúng khi bị rắn cắn

Trấn an người bệnh, hạn chế hoảng loạn.

Không để người bị nạn tự đi lại. Cố định chi bị cắn bằng nẹp hoặc vật cứng để giảm sự lan truyền của nọc độc.

Tháo nhẫn, vòng, đồng hồ hoặc các vật bó chặt trên chi bị cắn vì vùng này có thể sưng nề nhanh.

Chỉ áp dụng băng ép bất động khi nghi ngờ rắn có nọc độc thần kinh (như rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và trong một số trường hợp rắn hổ mang thường theo hướng dẫn của nhân viên y tế).
• Dùng băng chun, băng vải hoặc khăn sạch quấn từ các ngón lên hết chi bị cắn.
• Băng đủ chặt nhưng vẫn sờ được mạch ngoại vi.
• Sau đó dùng nẹp cố định toàn bộ chi và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế.
Những điều tuyệt đối không nên làm

Không garô chi bị cắn.

Không rạch vết cắn hoặc hút nọc độc bằng miệng hay dụng cụ.

Không uống rượu, bia, cà phê hoặc các đồ uống chứa caffeine.

Không đắp lá, bôi thuốc nam, hóa chất, thuốc mỡ hoặc chườm nóng, chườm lạnh lên vết cắn.

Không tự ý dùng aspirin hoặc các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Không cố bắt hoặc giết rắn. Ngay cả rắn đã chết vẫn có thể cắn do phản xạ.

Không trì hoãn việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế để thực hiện các biện pháp dân gian.
Điều quan trọng nhất: Ngay sau khi sơ cứu đúng cách, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị rắn cắn trong thời gian sớm nhất. Nếu có thể, hãy ghi nhớ hoặc chụp ảnh con rắn từ khoảng cách an toàn để hỗ trợ bác sĩ nhận diện loài rắn, không cố bắt hoặc tiếp xúc với rắn.

TỔ TRUYỀN THÔNG.