🎉 ĂN TẾT THẾ NÀO ĐỂ NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VẪN KHỎE?

Tết Nguyên đán là dịp sum họp gia đình, thăm hỏi họ hàng, bạn bè và gắn liền với nhiều bữa ăn truyền thống phong phú. Tuy nhiên, đối với người bệnh đái tháo đường, đây cũng là thời điểm tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất kiểm soát đường huyết nếu ăn uống và sinh hoạt không hợp lý. Thực tế cho thấy, trong và sau Tết, số trường hợp tăng đường huyết, hạ đường huyết hoặc phải nhập viện do biến chứng có xu hướng gia tăng, nguyên nhân chủ yếu đến từ chế độ ăn uống thay đổi đột ngột, ăn nhiều thực phẩm giàu tinh bột – chất béo, sử dụng rượu bia và bỏ bữa.
% Đặc điểm chế độ ăn ngày Tết và nguy cơ đối với người đái tháo đường:
Mâm cỗ Tết truyền thống của người Việt thường rất phong phú, nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người bệnh ĐTĐ. Thứ nhất, các món ăn ngày Tết thường giàu tinh bột và chất béo, điển hình như bánh chưng, xôi, thịt kho, giò chả, nem rán. Những thực phẩm này có chỉ số đường huyết cao và nhiều chất béo bão hòa, dễ làm đường huyết tăng nhanh và kéo dài sau bữa ăn. Thứ hai, thiếu rau xanh và chất xơ. Trong những ngày Tết, rau thường chỉ đóng vai trò ăn kèm, số lượng ít, trong khi rau lại là thành phần rất quan trọng giúp kiểm soát đường huyết và hỗ trợ tiêu hóa. Thứ ba, tăng sử dụng rượu bia, nước ngọt và bánh mứt. Rượu bia có thể gây hạ đường huyết muộn, đặc biệt ở người đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết. Các loại bánh mứt, nước ngọt chứa nhiều đường đơn, làm đường huyết tăng nhanh và khó kiểm soát…
🎉 Trong những ngày Tết, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là không bỏ bữa và ăn đúng giờ. Việc bỏ bữa sáng, ăn dồn nhiều thức ăn vào một bữa hoặc ăn quá muộn có thể gây hạ đường huyết khi đói hoặc tăng đường huyết cao sau ăn. Người bệnh nên duy trì số bữa và thời gian ăn như ngày thường, ăn chậm, nhai kỹ và có chọn lọc.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát tổng năng lượng trong ngày là rất cần thiết. Dù Tết chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng ăn quá nhiều năng lượng trong thời gian ngắn cũng đủ khiến đường huyết tăng cao và khó kiểm soát sau Tết. Tâm lý “ăn Tết cho thoải mái rồi sau đó điều chỉnh” là sai lầm phổ biến và tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe.
Về lựa chọn thực phẩm, khẩu phần ăn của người bệnh đái tháo đường cần được cân đối giữa các nhóm chất. Chất bột đường nên ưu tiên các loại hấp thu chậm như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, khoai củ luộc với lượng vừa phải. Chất đạm nên chọn nguồn nạc như cá, thịt nạc, thịt gà bỏ da, đậu phụ. Chất béo cần hạn chế mỡ động vật, ưu tiên dầu thực vật. Đặc biệt, rau xanh và chất xơ cần được tăng cường trong mỗi bữa ăn để giúp làm chậm hấp thu đường và ổn định đường huyết sau ăn.
Bánh chưng, bánh tét là món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết. Người bệnh đái tháo đường vẫn có thể ăn, nhưng cần kiểm soát số lượng và thời điểm. Mỗi lần chỉ nên ăn một miếng nhỏ (khoảng 1/8–1/6 chiếc tùy kích cỡ), ăn vào bữa chính và ăn kèm nhiều rau xanh. Không nên ăn bánh chưng rán vì làm tăng lượng chất béo và năng lượng, gây khó kiểm soát đường huyết.
Trái cây ngày Tết cũng cần được lựa chọn cẩn thận. Người bệnh nên ưu tiên các loại trái cây ít ngọt như bưởi, cam quýt với lượng vừa phải, táo, lê, thanh long. Trái cây nên ăn sau bữa chính khoảng 1–2 giờ, mỗi lần khoảng 100g và không nên ép nước uống. Các loại trái cây quá ngọt như mít, sầu riêng, xoài chín, nho khô cần được hạn chế.
Rượu bia là yếu tố nguy cơ lớn đối với người bệnh đái tháo đường trong dịp Tết. Rượu bia có thể gây hạ đường huyết muộn, đặc biệt ở những người đang sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết. Tốt nhất nên hạn chế tối đa hoặc không sử dụng rượu bia. Nếu buộc phải dùng, cần uống với lượng rất ít, không uống khi đói và không uống liên tục nhiều ngày.
Ngoài chế độ ăn, người bệnh cũng cần duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ 30–60 phút mỗi ngày tùy tình trạng sức khỏe, theo dõi đường huyết thường xuyên hơn và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều điều trị.
🌸 Tết sẽ không còn là nỗi lo nếu người bệnh đái tháo đường hiểu đúng và tuân thủ chế độ điều trị, đặc biệt là dinh dưỡng hợp lý. Ăn uống khoa học không chỉ giúp kiểm soát tốt đường huyết mà còn mang lại một cái Tết vui vẻ, an toàn và khỏe mạnh cho cả gia đình.
👉 “Ăn Tết thông minh – Sống khỏe quanh năm.”
Nguồn tham khảo: PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng – Viện Dinh dưỡng Quốc gia
#dinhduongngaytet
#dinhuongchonguoibenhtieuduong
#khoadinhduongbvdkSonTay