🦵 PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU PHẪU THUẬT THAY KHỚP GỐI: TỪ QUY TRÌNH LƯỢNG GIÁ CHUYÊN SÂU ĐẾN LỘ TRÌNH TẬP LUYỆN TÌM LẠI DÁNG ĐI VỮNG VÀNG

Phẫu thuật thay khớp gối là phương pháp điều trị hiệu quả giúp chấm dứt những cơn đau mạn tính và khôi phục khả năng vận động cho người bệnh thoái hóa khớp nặng. Tuy nhiên, cuộc phẫu thuật thành công mới chỉ là 50% chặng đường – 50% quyết định còn lại nằm ở quy trình Phục hồi chức năng (PHCN) bài bản, đúng thời điểm để tránh cứng khớp, teo cơ và sớm đưa người bệnh trở lại cuộc sống độc lập.

Nhằm chuẩn hóa quy trình phối hợp điều trị giữa Ngoại khoa và Phục hồi chức năng, cập nhật các mốc tập luyện theo từng giai đoạn phẫu thuật, vào lúc 14h00 ngày 11/11/2026, Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây đã tổ chức thành công buổi đào tạo liên tục (CME) chuyên đề: “Phục hồi chức năng sau phẫu thuật thay khớp gối”.

Buổi đào tạo vinh dự có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc Bệnh viện, cùng sự hiện diện đông đủ của đội ngũ Bác sĩ, Điều dưỡng và kỹ thuật y đến từ các khoa trong toàn viện.

Báo cáo viên: Bài giảng do BSCKII. Nguyễn Thị Hoài Thu – Trưởng khoa Phục hồi chức năng (Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây) trực tiếp trình bày và hệ thống hóa bài bản.

PHẦN 1: GÓC CHUYÊN MÔN Y KHOA – CHUẨN HÓA QUY TRÌNH LƯỢNG GIÁ & CAN THIỆP

1. Chỉ định phẫu thuật & Cảnh báo biến chứng cần giám sát

Phân biệt 2 hình thức phẫu thuật:

Thay khớp gối toàn bộ (TKA): Chỉ định khi thoái hóa độ 3, 4 (tổn thương ≥2/3 khoang khớp), hoại tử vô khuẩn hỏng sụn, chấn thương nặng hoặc điều trị bảo tồn thất bại.

Thay khớp gối bán phần (UKA): Chỉ định khi tổn thương khu trú 1 khoang (thường là khoang đùi – chày trong), ưu điểm ít tổn thương phần mềm và tốc độ hồi phục nhanh hơn.

Các rủi ro & thương tật thứ cấp cần theo dõi sát: Nhiễm trùng vết mổ/khớp giả, huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, thuyên tắc phổi, tụ máu sau mổ, cứng khớp, lỏng khớp, cốt hóa lạc chỗ và tổn thương mạch máu – thần kinh.

2. Quy trình lượng giá toàn diện 3 bước

Hỏi bệnh & Khám lâm sàng: Đánh giá mức độ đau (thang điểm VAS), tình trạng vết mổ, tầm vận động (ROM) chủ động/thụ động của gối – háng – cổ chân, thử cơ 6 bậc và cảm giác nông/sâu.

Thang điểm chuẩn hóa: Sử dụng Tinetti (dáng đi & thăng bằng), FIM (mức độ độc lập chức năng) và LEFS (chức năng chi dưới).

Cận lâm sàng & Khung ICF: Đối chiếu X-quang trục chi, xét nghiệm máu, siêu âm Doppler mạch máu và phân tích người bệnh toàn diện theo khung lượng giá quốc tế ICF.

3. Lộ trình Tập luyện Theo Từng Loại Phẫu Thuật (Nguyên tắc SMART)

Giai đoạn

Thay khớp gối Toàn bộ (TKA)

Thay khớp gối Bán phần (UKA) (Hồi phục nhanh hơn)

Giai đoạn sớm / Cấp tính

3 ngày – 2 tuần:

• Mục tiêu: Gấp gối >800, duỗi 00, đi/leo cầu thang với khung/nạng.

• Can thiệp: Chườm lạnh, băng ép, tập máy CPM (0-600), gồng cơ tứ đầu đùi.

Tuần 1 (Ngày 1–7):

• Mục tiêu: Gấp gối đạt 900 (ngày 2) và 1100 (ngày 7).

• Can thiệp: Kiểm soát đau đa mô thức, nâng thẳng chân, tập đi với gậy chịu lực tối đa.

Giai đoạn trung gian / Bán cấp

2 – 8 tuần:

• Mục tiêu: Gấp gối >1050, bước lên/xuống bục 10cm, luyện dáng đi chuẩn.

• Can thiệp: Di động bánh chè, điện kích thích cơ, xe đạp cố định, bài tập chuỗi đóng/mở.

Tuần 2–3 (Ngày 8–20):

• Mục tiêu: Gấp đạt 1200 (tuần 2) và 1300 (tuần 3); bỏ gậy khi thăng bằng.

• Can thiệp: Xe đạp kháng trở, kiễng gót, tập thăng bằng.

Giai đoạn nâng cao & Hoàn thiện

9 – 16 tuần:

• Mục tiêu: Sức mạnh chi tối đa, leo cầu thang bậc 15-20cm, độc lập hoàn toàn.

• Can thiệp: Tập chuỗi đóng đa dạng, xe đạp kháng trở mức cao.

Tuần 4–5 & Sau 2 tháng:

• ROM >1300, tập ép chân (leg press 0-450), leo cầu thang độc lập sau 5 tuần; chơi thể thao giải trí từ tuần thứ 6.