🦴 GÃY XƯƠNG HỞ: TỪ CHẨN ĐOÁN, PHÂN LOẠI GUSTILO ĐẾN XỬ TRÍ PHẪU THUẬT VÀ QUẢN LÝ BIẾN CHỨNG TỔN THƯƠNG THẦN KINH

Trong cấp cứu chấn thương chỉnh hình, Gãy xương hở là một cấp cứu ngoại khoa diễn tiến phức tạp. Tình trạng này vừa có nguy cơ sốc mất máu, sốc do đau, vừa tiềm ẩn tỷ lệ nhiễm trùng xương và tàn phế rất cao do ổ gãy thông thương trực tiếp với môi trường bên ngoài. Việc đánh giá chính xác tổn thương phần mềm, phân loại mức độ theo Gustilo – Anderson và xử trí đúng phác đồ ngay từ “giờ vàng” đóng vai trò tiên quyết đối với tiên lượng phục hồi chi của người bệnh.

Nhằm chuẩn hóa quy trình tiếp cận, tối ưu hóa chỉ định phẫu thuật và nâng cao chất lượng điều trị chấn thương, vào lúc 14h00 ngày 23/09/2026, Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây đã tổ chức thành công buổi đào tạo liên tục (CME) chuyên đề: “Cập nhật chẩn đoán, phân loại, xử trí phẫu thuật và quản lý biến chứng Gãy xương hở”.

Buổi đào tạo vinh dự có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc Bệnh viện, cùng sự có mặt đông đủ của các Bác sĩ, Điều dưỡng và Kỹ thuật viên y học từ các khoa Ngoại Chấn thương, Cấp cứu, Chẩn đoán hình ảnh, Phục hồi chức năng… trong toàn viện.

Báo cáo viên: Bài giảng do BSCKII. Hoàng Đức Thọ (Khoa Ngoại Chấn Thương – Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây) trực tiếp truyền đạt và hệ thống hóa bài bản.

1. ĐỊNH NGHĨA & TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG, HÌNH ẢNH

Định nghĩa: Gãy xương hở là tình trạng gãy xương có kèm theo vết thương da hoặc niêm mạc, làm ổ gãy thông thương trực tiếp với môi trường bên ngoài.

Chẩn đoán lâm sàng:

Dấu hiệu chắc chắn: Thấy đầu xương chọc ra ngoài, váng mỡ chảy qua vết thương, biến dạng chi rõ rệt, có tiếng lạo sạo xương.

Dấu hiệu không chắc chắn: Sưng đau, bầm tím, mất cơ năng vùng chi tổn thương.

Lưu ý: Luôn phải kiểm tra, đánh giá toàn diện mức độ tổn thương phần mềm, mạch máu và thần kinh ngoại biên đi kèm.

Chẩn đoán hình ảnh:

X-quang quy chuẩn: Chỉ định bắt buộc và là “tiêu chuẩn vàng”, chụp tối thiểu 2 tư thế (thẳng – nghiêng) và phải lấy đủ 2 khớp của thân xương dài.

CT-Scanner: Chỉ định khi gãy xương phức tạp hoặc gãy phạm khớp.

MRI: Chủ yếu dùng đánh giá tổn thương phần mềm (dây chằng, gân, cơ), ít có giá trị cấp cứu xương.

2. PHÂN LOẠI GÃY XƯƠNG HỞ THEO GUSTILO – ANDERSON

Độ I (Nhẹ): Vết rách da < 1 cm, cơ chế chấn thương gián tiếp (xoắn vặn), vết thương sạch, đụng giập cơ tối thiểu, đường gãy ngang đơn giản hoặc chéo ngắn.

Độ II (Vừa): Vết rách da 1 – 10 cm, cơ chế chấn thương trực tiếp, tổn thương phần mềm rộng, dập cơ nhẹ đến vừa, đường gãy có mảnh nhỏ.

Độ III (Nặng): Tổn thương phần mềm rộng (da, cơ, thần kinh, mạch máu) do năng lượng chấn thương cao, giập nát nhiều; chia làm 3 nhóm: III-A (còn đủ da che phủ), III-B (khuyết hổng phần mềm, lộ xương), III-C (kèm tổn thương mạch máu chính cần khâu nối).

3. NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT & DÙNG THUỐC

Xử trí phẫu thuật:

Đánh rửa, làm sạch vết thương kỹ lưỡng; mở rộng vết thương để kiểm soát tổn thương và lấy sạch dị vật.

Cắt lọc triệt để các tổ chức mô, cơ dập nát hoại tử.

Cố định xương: Đến sớm, vết thương sạch ưu tiên cố định bên trong (đinh nội tủy); Đến muộn hoặc vết thương bẩn ưu tiên cố định bên ngoài (khung cố định ngoài hoặc bó bột).